
Tại sao sốt xuất huyết (SXH) lại tập trung nhiều nhất ở hai thành phố lớn là Hà Nội và TP.HCM , nơi người dân có mức sống cao nhất trong cả nước? Một nhà báo đã hỏi như vậy. Có lẽ anh còn muốn hỏi thêm: muỗi mà cũng kỳ thị, phân biệt đối xử vậy sao?
Muỗi vằn truyền bệnh SXH không hề có đầu óc kỳ thị, phân biệt đối xử gì cả đâu! Chỗ nào cứ có nước trong, có nước đọng, vừa đủ cho muỗi vằn đẻ thì nó cứ đẻ, chả biết kế hoạch là gì.
Thật ra, chẳng qua ở các thành phố lớn đang ồ ạt hiện đại hóa, bê tông hóa, nếu không có cách quản lý đô thị tốt, quên chuyện môi trường thì đã tạo điều kiện tốt cho muỗi vằn sinh sôi nảy nở. Khi có dịch bệnh xảy ra thì “khoán” cho y tế, thế là xong! Một bác sĩ ở y tế dự phòng nói khi đi kiểm tra, bước vào một công trường xây dựng thì muỗi bay ra rát mặt. Nước đọng, ngập từng vũng, che kín bưng. Ở các khoảng đất trống chung quanh thì hộp cơm bằng mút, lavabô bể, vỏ xe hư, thùng nước chữa cháy bỏ ngoài trời, bao bịch ny lông các thứ... vứt bừa bãi đọng nước mưa trong vắt! Ai cũng biết muỗi truyền SXH là muỗi vằn, có khoan đen trắng ở lưng và chân, sống trong nhà và đẻ ở chỗ nước trong.
Y tế phun thuốc diệt muỗi coi rầm rộ vậy nhưng thực ra chỉ diệt được một số muỗi trưởng thành chớ không diệt được... lăng quăng. Phun chỗ này thì muỗi bay qua chỗ khác. Cho nên phải dẹp được chỗ muỗi đẻ thì mới diệt được lăng quăng. Nhưng làm cách nào? Đoàn kiểm tra các công trình xây dựng cũng chỉ nhắc nhở hoặc phạt nhẹ nhàng rồi để cho muỗi tiếp tục... đẻ vì không thể làm gì khác. Các nhà cao tầng mọc lên như nấm, nhiều ngóc ngách bê tông chứa đầy nước trong vắt. Và y tế cứ tăng thêm giường bệnh, tăng thêm bác sĩ, thuốc men...
Ở Singapore, phòng chống SXH là chuyện của Tổ chức môi trường quốc gia NEA (National Environment Agency), không phải là chuyện của Y tế. NEA tổ chức tiếp cận nhà dân để tuyên truyền, giáo dục sức khỏe để người dân cùng tham gia phòng chống SXH ngay tại nhà mình, ngay trong nhà mình. NEA điều tra và liệt kê hàng trăm điểm nóng có nguy cơ làm chỗ cho muỗi đẻ, đưa lên mạng để cảnh báo, rồi tổ chức tiếp xúc với từng hộ gia đình, kêu gọi mọi người hợp tác phòng chống dịch.
Hằng năm NEA kiểm tra các hộ gia đình, giúp tiêu diệt ổ sinh muỗi - chậu cây cảnh, thùng chứa nước và các vũng nước đọng... Có năm NEA đã kiểm tra hàng triệu hộ gia đình như vậy về việc phòng tránh muỗi đẻ, kết quả được công bố, vùng nào còn bao nhiêu hộ có lăng quăng tính trên một vạn hộ gia đình và phấn đấu làm giảm tỷ lệ này so với năm trước. NEA còn đưa chương trình “Mozzie Buster” vận động hướng đạo sinh, học sinh tiểu học từ 9-12 tuổi tham gia chương trình phòng chống SXH. Tóm lại, nhờ vậy mà đã góp phần làm giảm tỷ lệ mắc bệnh ở các đô thị, thành phố một cách đáng kể.
BS Đỗ Hồng Ngọc
Trích từ _ PhunuOnline